Η κηδεία του Αραφάτ στη Ραμάλα

12 Νοεμβρίου 2004, ήμουν κι εγώ εκεί

Μπήκα κι εγώ στη διαδικασία να ψηφιοποιήσω παλιά slides και αρνητικά φωτογραφιών. ‘Ετσι έπεσα πάνω στις εικόνες από την κηδεία του Αραφάτ. Με πλημμύρισαν οι αναμνήσεις.

Πρώτα μαθεύτηκε ότι ο Αραφάτ ήταν άρρωστος και μεταφέρθηκε στη Γαλλία για θεραπεία. Οι φήμες ξεκίνησαν αμέσως. ‘Ηταν βέβαια μεγάλης ηλικίας και από το 2001 ζούσε αποκλεισμένος μέσα στο αρχηγείο της Παλαιστηνιακής Αρχής στη Ραμάλα, τη Μουκάτα. Ένα κτήριο μισογκρεμισμένο αλλού, ισοπεδομένο αλλού, από τους βομβαρδισμούς των Ισραηλινών αεροπλάνων και ελικοπτέρων το 2002.

2017-11-24_48

Το κτήριο ήταν περιτριγυρισμένο από Ισραηλινά τανκς και μικρότερα τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, από την άνοιξη του 2002, όταν έγινε η επιχείρηση ‘Αμυντική Ασπίδα’, που σήμανε την επανακατάληψη της Δυτικής ‘Οχθης από το Ισραήλ και τη ντε φάκτο κατάλυση των συμφωνιών του ‘Οσλο. Ο Αραφάτ ζούσε σε ένα υγρό υπόγειο χωρίς ρεύμα, λιτά και δουλεύοντας συνέχεια με κεριά και λάμπες κάμπινγκ. Αναπόφευκτα η ζωή αυτή είχε επιπτώσεις στην υγεία του. Όμως οι Παλαιστήνιοι δε δέχονταν τόσο εύκολα ότι μπορεί να αρρώστησε τόσο σοβαρά ώστε να χρειάζεται να νοσηλευτεί στο εξωτερικό. ‘Ισως το Ισραήλ βρήκε έναν τρόπο για να τον εξορήσει. ‘Οταν αποχαιρέτησε από την πόρτα του ελικοπτέρου φεύγοντας για το Παρίσι ήταν ένα γεροντακι ανημπορο που έμοιαζε να έλεγε το τελευταίο αντίο στους συμπατριώτες του, γνωρίζοντας ότι δε θα επέστρεφε ζωντανός.

Μετά από κάποιες εβδομάδες ανακοινώθηκε από το στρατιωτικό νοσοκομείο έξω από το Παρίσι ότι έπασχε από κάποια σπάνια πάθηση του αίματος την οποία δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν και απεβίωσε στις 11 Νοεμβριου 2004. Κανείς στην Παλαιστήνη δεν πίστεψε τη διάγνωση. Οι φήμες για δηλητηρίαση οργίαζαν. ‘Αλλωστε δε θα ήταν και η πρώτη φορά. Η περίπτωση του Χάλεντ Μεσχάλ που παρέλησε από δηλητήριο το οποίο πράκτορας της Μοσάντ είχε στάξει στο αυτί του στο Αμμάν το 1997, ήταν γνωστή. Τελικά ο άνθρωπος επιβίωσε όταν ο βασιλιάς Χουσείν της Ιορδανίας, που ενημερώθηκε απο τους Ισραηλινούς όταν η επιεχείρηση αποκαλύφθηκε, τους υποχρέωσε να δώσουν το αντίδοτο, για να μην καταρεύσουν οι συνομιλίες στο ‘Οσλο και οι σχέσεις Ιορδανίας-Ισραήλ.

Στην περίπτωση του Αμπού Αμάρ -όπως όλοι οι Παλαιστήνιοι αποκαλούν τον Αραφάτ- όμως, τα πράγματα ήταν πιο περίπλοκα. ‘Ακρη δεν έχει βγει μετά απο 13 χρόνια και οι εικασίες σχετικά με την πραγματική αιτία της ασθένειας καθώς και πιθανού ηθικού αυτουργού αν όντως ήταν δηλητηρίαση, συνεχίζονται μέχρι σήμερα.

Η ανακοίνωση του θανάτου του –την οποία περίμεναν οι Παλαιστήνιοι για περίπου μια βδομάδα, αφότου είχε πέσει σε κώμα- πυροδότησε θρήνους και εκφράσεις απόγνωσης. Η ημέρα της άφιξης της σωρού στη Ραμάλα είναι από αυτές που θα μείνουν χαραγμένες για πάντα στη μνήμη μου.

Μια λαοθάλασσα κυρίως από νέους άνδρες είχε κατακλύσει τον αύλιο χώρο της Μουκάτα και της γύρω περιοχής στη Ραμάλα από το πρωί. ‘Ηταν μια από αυτές τις ηλιόλουστες μέρες του προχωρημένου φθινοπώρου στην Παλαιστήνη με λίγη ψύχρα νωρίς και ξηρό αεράκι να σε κρατάει όρθιο όλη μέρα.

2017-11-21_82

Φωτογράφοι και φωτορεπόρτερ από όλο τον κόσμο είχαν πιάσει θέση σε ταράτσες και είχαν στήσει σκαλωσιές για να έχουν άποψη από ψηλά.

2017-11-21_76

Αστυνομικοί της Παλαιστηνικής Αρχής είχαν έρθει από νωρίς και είχαν γίνει ένα με τον υπόλοιπο κόσμο.

2017-11-21_85

Ακόμη και ένοπλοι μαχητές της Φατάχ, από τις λίγες φορές με ακάλυπτα τα πρόσωπα ήταν ανάμεσα στο πλήθος.

armed

Αν και λιγοστές οι γυναίκες, ήταν έντονες παρουσίες.

000004

Πολλοί ήλπηζαν ότι ο Αραφάτ θα έβγαινε ζωντανός από το ελικόπτερο. ‘Ηταν μια απρόβλεπτη προσωπικότητα και είχε επιβιώσει στο παρελθόν απόπειρες κατά της ζωής του, πολέμους, αποκλεισμούς. Γιατί όχι κι αυτή τη φορά, λέγανε.

000002

Όταν όμως προσγειώθηκαν τα δύο ελικόπτερα της Αιγυπτιακής αεροπορίας που είχε αναλάβει τη μεταφορά της σωρού και βγήκε το φέρετρο, εκείνες οι χιλιάδες νέων ανδρών ξέσπασαν σε λυγμούς και εκφράσεις λατρείας με συνθήματα και τραγούδια. ‘Επεφταν πάνω στο φέρετρο κλαίγοντας. Πυροβολούσαν στον αέρα.

2017-11-21_117

Υπολογίστηκε συντηρητικά οτι πάνω από 20.000 άτομα ήταν εκεί εκείνη τη μέρα, και καμιά 20αριά τραυματίστηκαν από σφαίρες λόγω των πυροβολισμών στον αέρα. Το Ισραήλ δεν εμφανίστηκε πουθενά, μάλιστα απέσυρε κατά τη διάρκεια της κηδείας τα στρατιωτικά οχήματα που βρίσκονταν συνήθως γύρω από τη Μουκάτα, προφανώς διότι όλα ήταν συνεννοημένα μέσω των Αιγυπτίων. Μια  και δεν επετράπηκε η ταφή του Αραφάτ στα Ιεροσόλυμα, επέτρεψαν τη λαική έκρηξη στη Ραμάλα.

000015

Αυτός που είχε ονομαστεί Mr Palestine αφού μόνος του είχε αναδείξει το Παλαιστηνιακό σε παγκόσμιο θέμα από τη δεκαετία του 1960, θάφτηκε σε έναν προσωρινό τάφο στον προαύλιο χώρο της Μουκάτα με χώμα φερμένο από τα Ιεροσόλυμα, ελπίζοντας –οι Παλαιστήνιοι- ότι μια μέρα θα μπορέσει να μεταφερθεί εκεί. Απο τη μεριά τους οι Ισραηλινοί επέτρεψαν την επιστροφή της σωρού στη Ραμάλα αποφεύγοντας ένα μαυσωλείο στην Ιερουσαλήμ. ‘Ενας κλασσικός Μεσανατολικός συμβιβασμός.

2017-11-21_3

Κι έτσι πέρασε η μέρα, έπεσε ο ήλιος κι όλος αυτός ο κόσμος με το κεφάλι κάτω γύρισε στα σπίτια του, με το ερώτημα ποιο θα ήταν το επόμενο βήμα.

2017-11-24_42

Ακολούθησαν προεδρικές εκλογές που έφεραν το Μαχμούντ Αμπάς, τον οποίο προωθούσε το Ισραήλ από το 2003, στην προεδρία. ‘Ενα χρόνο μετά κοινοβουλευτικές εκλογές (τις οποίες παρακολούθησα ως παρατηρήτρια της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης και τις οποίες χαιρέτησε η διεθνής κοινότητα ως απόλυτα καθαρές) που έβγαλαν τη Χαμάς νικήτρια. Στη συνέχεια το 2007 ένας μίνι εμφύλιος στη Γάζα μεταξύ Χαμάς και Φατάχ (η τελευταία είχε την εξουσία στην Παλαιστηνιακή Αρχή μέχρι τότε). Τελικά έφυγαν απο τη Γάζα για τη Δυτική ‘Οχθη, με τη διευκόλυνση του Ισραήλ, πολλά μέλη της Φατάχ και έμεινε η Χαμάς στην εξουσία ενω το Ισραήλ επέβαλε το ασφυκτικό εμπάργκο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ο Μαχμούντ Αμπάς δεν έχει προκυρήξει τις εκλογές που έπρεπε να έχουν γίνει απο το 2009, ενώ το Ισραήλ υποστηρίζει αυτόν και τις Παλαιστηνιακές δυνάμες ασφαλείας που κάνουν συλλήψεις στη Δυτική ‘Οχθη για λογαριασμό του. Η ζωή στη Γάζα ειναι ανυπόφορη και με τις αλλαγές την Αίγυπτο (η οποία ανεχόταν τα τούνελ τα οποία χρησιμοποιούνταν για εμπόριο απο κατσίκες και φάρμακα μέχρι τσιμέντο και όπλα) να σημαίνει συνεργασία με το Ισραήλ, γίνεται κάθε μέρα πιο καφκική.

Τα γεγονότα που ξεκίνησαν στις 29 Μαρτίου 2018 με την Ημέρα της Γης (αυτής που έχει χαθεί από το 1948) θύμισαν ότι το Παλαιστηνιακό δεν έχει λυθεί. Απλά βρίσκεται καταχωνιασμένο και παίρνει το όνομα που του δίνει το Ισραήλ.

2017-11-23_46

Νόμιμη όχι ασφαλής λύση (δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 09.11.2015)

DSC_0052

Το σχέδιο μετεγκατάστασης της Ε.Ε. για τους πρόσφυγες που φτάνουν σήμερα στις ακτές της έχει παρουσιαστεί από την Υπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα ως η μόνη νόμιμη διαδικασία για την απόκτηση ασύλου στην Ευρώπη, θεωρώντας την, την ίδια στιγμή, λύση για να σταματήσουν τα δίκτυα των διακινητών.

Ωστόσο, νόμιμο δεν σημαίνει και ασφαλές. Το σχέδιο προβλέπει την καταγραφή στα hotspots στα ελληνικά νησιά, με πιλοτικό και μόνο επίσημο hotspot ώς τώρα στη Λέσβο.

Πέρα από τις ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό, που προκαλούν καθυστερήσεις εκθέτοντας τους πρόσφυγες σε απαράδεκτες συνθήκες, υπάρχει ένα θεμελιώδες σφάλμα όσον αφορά τη διάσωση ανθρώπινων ζωών.

Καταγραφή στα νησιά σημαίνει ότι οι αιτούντες άσυλο πρέπει να περάσουν από τους διακινητές για να φτάσουν στην Ελλάδα, εκθέτουν τον εαυτό τους σε κινδύνους, πριν και κατά τη διάρκεια της διέλευσης.

Πριν από την επιβίβαση στα σκάφη για τις τουρκικές ακτές, πρόσφυγες και μετανάστες συχνά απειλούνται, ληστεύονται και τους εκμεταλλεύονται για τη διέλευση.

Η ίδια η διέλευση είναι μια οδυνηρή εμπειρία ιδιαίτερα τον χειμώνα και συχνά καταλήγει να χάνονται ανθρώπινες ζωές καθημερινά στο Αιγαίο.

Υποχρεώνοντας τους πρόσφυγες να καταγραφούν στα νησιά, η Ε.Ε. και η Υπατη Αρμοστεία στην πραγματικότητα τροφοδοτούν τα δίκτυα των λαθρεμπόρων -ενώ η τουρκική κυβέρνηση δεν κάνει τίποτα για τα να πατάξει- και αφήνουν να τίθενται οι ζωές των ανθρώπων σε όλο και υψηλότερους κινδύνους, αποτυγχάνοντας έτσι στην υποχρέωση για προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Εναλλακτικές λύσεις που προστατεύουν την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια είναι οι παρακάτω:

  1. Καταγραφή στην Τουρκία και μεταφορά στις χώρες ασύλου απευθείας. Αυτό απαιτεί τη συνεργασία της Τουρκίας. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της στην Αγκυρα, η καγκελάριος Μέρκελ δεν είχε αναφερθεί σε κάτι τέτοιο στη συζήτηση με τον πρόεδρο Ερντογάν.
  2. Ανοιγμα των επίσημων σημείων διέλευσης των συνόρων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στον Εβρο (Κήποι και Καστανιές) για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες και στη συνέχεια καταγραφή στην ελληνική πλευρά.

Αυτό το σχέδιο χρειάζεται:

(α) τη συνεργασία μεταξύ των ελληνικών και των τουρκικών αρχών και

(β) την κατάλληλη υποδομή υποδοχής και φιλοξενίας μεγάλου αριθμού ανθρώπων καθώς και τη μεταφορά στα επόμενα σύνορα με την ΠΓΔΜ, περίπου 500 χιλιόμετρα δυτικά.

Δεν είναι σκόπιμο να γκρεμιστεί ο φράχτης στον Εβρο, γιατί προστατεύει τους ανθρώπους από τη διέλευση σε επικίνδυνα σημεία των συνόρων, είτε σε σημεία όπου πλημμυρίζει ο ποταμός τον χειμώνα ή όπου μπορεί να υπάρχουν ναρκοπέδια. Επιπλέον, αν γίνονταν ανεπίσημα ανοίγματα στον φράχτη, αυτό θα εξέθετε τους πρόσφυγες στις χειμερινές θερμοκρασίες μέχρι και -15 σε άγνωστους δρόμους για να φτάσουν σε χωριά χωρίς βοήθεια, θέτοντας και πάλι ζωές σε κίνδυνο.

  1. Περαιτέρω καταγραφή των αιτούντων άσυλο θα πρέπει να ανοιχτεί στον Λίβανο και την Ιορδανία για τους Σύρους, στο Ιράν για τους Αφγανούς, καθώς και μεμονωμένες πρεσβείες στις χώρες προέλευσης (π.χ. Συρία, Αφγανιστάν). Τέτοιες ενέργειες έχουν ληφθεί στο παρελθόν με τη συμμετοχή της Υπατης Αρμοστείας, για παράδειγμα για πρόσφυγες από την Ινδοκίνα στη δεκαετία του 1970.
  2. Οι λεγόμενοι οικονομικοί μετανάστες πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με ένα σύστημα πόιντ για νόμιμη μετανάστευση όπως γίνεται στην Αυστραλία και τον Καναδά, κάτι βέβαια που απαιτεί ανάλυση και συμφωνία ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Πέντε μύθοι σχετικά με τους πρόσφυγες που φτάνουν στην Ελλάδα (δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 13.10.2015)

DSC_0078Μύθος #1

Οι νεαροί άνδρες αφήνοντας τη Συρία διαφεύγουν της επιστράτευσης.

Ενώ υπάρχουν νέοι άνδρες για τους οποίους το τελικό χτύπημα ήταν η επιστράτευση, αυτό δεν είναι ο μόνος λόγος που έφυγαν. Πρέπει να αναρωτηθούμε ποιο είναι το νόημα αυτού του πολέμου και κατά πόσον μπορούμε να ονομάσουμε τους νέους οι οποίοι δεν βλέπουν νόημα σε αυτό τον πόλεμο, ‘δειλούς’. Μεταξύ των νέων προσφύγων από τη Συρία υπάρχουν πολλοί φοιτητές που θέλουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους στην Ευρώπη, γιατί στη Συρία δεν είναι πλέον δυνατό. Υπάρχουν πολλοί νέοι και όχι τόσο νέοι επαγγελματίες (γιατροί , μηχανικοί), οι οποίοι προσπάθησαν να το παλέψουν για τα πέντε χρόνια του πολέμου, αλλά στο τέλος δεν μπορούσαν πλέον να επιβιώσουν στη χώρα τους. Υπάρχουν αθλητές, πρωταθλητές ή εκπαιδευτές. Υπάρχουν επίσης πολλοί καλλιτέχνες που ελπίζουν σε περισσότερες δυνατότητες να ασκήσουν την τέχνη τους στην Ευρώπη, είτε πρόκειται για μουσική ή ζωγραφική είτε άλλες σύγχρονες μορφές τέχνης.

Μύθος #2

Αν ανθρωπιστική βοήθεια στις χώρες που γειτονεύουν στη Συρία και το Ιράκ αυξηθεί, οι ροές των προσφύγων θα σταματήσουν.

Αυτό είναι λανθασμένο για διάφορους λόγους. Οι πρόσφυγες στις γειτονικές στη Συρία χώρες που λαμβάνουν βοήθεια είναι οι φτωχότεροι. Δεν έχουν τα χρήματα για το ταξίδι προς την Ευρώπη. Δεύτερον, μιλώντας με τους πρόσφυγες κατά την άφιξή τους, οι περισσότεροι μας λένε ότι άφησαν τη Συρία ή το Ιράκ πριν λιγότερο από ένα μήνα, αφού πούλησαν ό,τι είχαν, ή αφού έλαβαν έμβασμα από κάποιο συγγενή στο εξωτερικό. Υπάρχουν εκείνοι που άφησαν τη Συρία πιο πριν, αλλά δεν λάμβαναν βοήθεια στις γειτονικές χώρες. Το επιχείρημα ότι η ανθρωπιστική βοήθεια θα κρατήσει τους Σύριους και Ιρακινούς στην περιοχή (Τουρκία, Λίβανος, Ιορδανία) είτε είναι λανθασμένη είτε, το πιθανότερο, ένα κυνικό πολιτικό επιχείρημα για τις ευρωπαϊκές χώρες του Βορρά που νίπτουν τας χείρας τους του θέματος και των ανθρωπιστικών οργανώσεων που θέλουν να αυξήσουν τη χρηματοδότηση τους.

Μύθος #3

Οι Αφγανοί οι οποίοι αποτελούν τη δεύτερη ομάδα που φθάνουν στην Ελλάδα καταφτάνουν από εμπόλεμες περιοχές του Αφγανιστάν .

Στην πραγματικότητα , η συντριπτική πλειοψηφία τους είναι Χαζάρα και ήταν στο Ιράν ως πρόσφυγες, είτε για πολλά χρόνια, είτε έχουν γεννηθεί εκεί. Γίνονται διακρίσεις εις βάρος τους στο Ιράν και αυτός είναι ένας λόγος που το εγκαταλείπουν. Δεν είναι σαφές πώς θα εκτιμηθεί η κατάστασή τους όταν φτάσουν στον Ευρωπαϊκό προορισμό τους και κατά πόσο η ευάλωτη θέση τους στο Ιράν θα αναγνωριστεί, δεδομένου ότι είναι μια ασφαλής χώρα, δεν βρίσκεται σε πόλεμο, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Αφγανοί ήταν ήδη πρόσφυγες στη χώρα αυτή.

Μύθος #4

Η Τουρκία είναι ένα γενναιόδωρο κράτος υποδοχής για πρόσφυγες από τη Συρία, ενώ ανησυχεί και για το Κουρδικό ζήτημα.

Υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι το Τουρκικό κράτος κάνει τα στραβά μάτια στην εμπορία ανθρώπων που συμβαίνει στο έδαφός της. Με την Turkish Airlines να έχει τους περισσότερους προορισμούς από οποιαδήποτε άλλη αεροπορική εταιρεία στον κόσμο (η Κωνσταντινούπολη έχει απευθείας και προσιτές πτήσεις προς, μεταξύ άλλων, Αμμάν, Βαγδάτη, Βασόρα, Βηρυτό, Ερμπίλ, Νατζάφ, Σουλειμανίγια), ενώ οι Σύριοι δε χρειάζονται βίζα και μια απλή ηλεκτρονική βίζα αρκεί για να εισέλθουν στη χώρα Ιρακινοί υπήκοοι, τα δια ξηράς σύνορα ανοιχτά στο νοτιοανατολικό τμήμα με τη Συρία και το Ιράκ -συμπεριλαμβανομένης για τους Κούρδους, οι οποίοι φθάνουν στην Ελλάδα χωρίς κανένα εμπόδιο-, βλέπει κανείς ότι οι επίσημες διευκολύνσεις από πλευράς της Τουρκίας είναι σημαντικές.

Μύθος #5

Η Γερμανία είναι η πιο γενναιόδωρη χώρα στην Ευρώπη αφού θα δεχτεί 800.000 πρόσφυγες.

Η Γερμανία συμπεριφέρεται καλύτερα από ό, τι τις χώρες, οι οποίες έχουν δηλώσει ότι θα δεχτούν μόνο Χριστιανούς πρόσφυγες, ή καθόλου πρόσφυγες. Ωστόσο, ο αριθμός των 800.000 προσφύγων που θα δεχτεί η Γερμανία δεν βασίζεται στη γενναιοδωρία, αλλά μάλλον στον υπολογισμό του ποιες είναι οι ανάγκες τις γερμανικής οικονομίας για τα επόμενα χρόνια (http://fortune.com/2015/09/08/germany-migrant-crisis/). Από την άλλη πλευρά, οι μικρές χώρες τις η Ελλάδα, η ΠΓΔΜ, η Σερβία, δεν έχουν πιστωθεί για την υποδοχή ροής δυσανάλογη με τον πληθυσμό τις και την οικονομική τους κατάσταση και αντιμετωπίζοντας συχνά την κατηγορία ότι δεν ελέγχουν τα σύνορά τις. Απλά να σημειώσουμε εδώ, ότι καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει θαλάσσια σύνορα τόσο εκτεταμένα όσο Ελλάδα σε μικρή απόσταση από την ακτογραμμή τις αναχώρησης. Η περίπτωση τις Ιταλίας είναι πολύ διαφορετική: η Λαμπεντούσα είναι 290 μίλια από τις ακτές τις Λιβύης και έχει καλύτερη οικονομία από την Ελλάδα. Η Λέσβος από την άλλη πλευρά είναι οκτώ μίλια από τις τουρκικές ακτές και έχει δεχτεί τα 3/5 των αφίξεων στην Ευρώπη.